« شاهکارهای ادبی ـ ۳ | Main | دخترکوچولو و آقاگرگه! »

آخرین اجرای نمایش فنز

دیشب آخرین اجرای تئاتر "فنز" به‌‌نویسندگی و کارگردانی محمد رحمانیان در تئاترشهر روی صحنه رفت. مدت‌ها بود که می‌خواستم به دیدن این تئاتر بروم، اما متاسفانه پیش‌فروش بلیت‌ آن از چند هفته پیش تمام شده بود و وقت و حوصله‌ی این‌ را هم که ساعت‌ها در صف بایستم تا شاید یکی از معدود بلیت‌هایی که به‌صورت روزانه برای اجرای همان روز فروخته می‌شد، تهیه کنم نداشتم. دیروز نزدیک عصر، در حالی که ساعتی بیش‌تر به آغاز آخرین اجرا نمانده بود، دوست عزیزی(+) خبر داد که دو بلیت دارد و با هم به دیدن نمایش رفتیم؛ واقعن باورم نمی‌شد که این طور ناگهانی موفق به دیدن "فنز" شوم و آن هم آخرین اجرای آن، که خیلی‌ها دوست دارند در آن حاضر باشند!
به‌‌هر‌حال؛ نمی‌دانم چه طور می‌شود که در کشوری با این پشتوانه‌ی غنی فرهنگی، حتی به‌اندازه‌ی انگشتان یک دست هم سالن مناسب برای اجرای تئاتر، نداریم و همان‌هایی هم که داریم به‌قدری کوچک و نامناسب‌اند که همیشه هم برای گروه‌ها و هم برای تماشاگران، باعث زحمت هستند. در نظر بگیرید که در سالن چهارسو (که فنز هم آن‌جا روی صحنه رفت)، همیشه حداقل پنجاه بلیت، افزون بر ظرفیت سالن فروخته می‌شود و عده‌ی زیادی مجبورند از بالکن سالن که دید مناسب نسبت به صحنه ندارد و یا نشسته روی ردیف جلوی صندلی‌ها، در دو قدمی بازیگران، با وضعیتی نامناسب تئاتر را تماشا کنند.
خود من، هم در تئاتر "سانتا کروز" (که مدتی پیش روی صحنه بود) و هم در اجرای دیروز "فنز"، در ردیف جلوی صندلی‌ها، چهارزانو روی زمین نشسته بودم و این مساله علاوه بر این‌که باعث می‌شود بعد از اجرای نمایش، آن‌ها که بدون صندلی و روی زمین نشسته‌اند دچار پادرد و کمردرد شوند، ممکن است مزاحم بازی بازیگران هم باشد؛ به‌عنوان مثال، من دیروز پیوسته خودم را تا جایی که می‌شد عقب می‌کشیدم تا بازی پرویز پرستویی و حبیب رضایی و ترانه‌ علیدوستی که شاید نزدیک بیست‌دقیقه از نمایش در فاصله‌ی نیم‌متری من و اطرافیانم بازی داشتند، دچار مشکل نشود!
بگذریم؛ لابد داستان نمایش فنز را می‌دانید؛ فنز، حکایت یک خانواده‌ی انگلیسی طرفدار تیم منچستر یونایتد است و ماجرای آن در سال 1966 در شهر منچستر انگلستان اتفاق می‌افتد. نام نمایش، از زیبایی خاصی برخوردار است؛ همان‌طور که می‌دانید(Fans) به معنی طرفداران یا هواداران است و از طرف دیگر حروف ابتدای نام شخصیت‌های اصلی نمایش است. (ف) حرف اول فرانکی، (ا)حرف اول اگنس، (ن) حرف اول نانسی و (س) حرف اول سانی؛ اعضای این خانواده تا پای جان، علاقمند به منچستر یونایتد هستند و زندگی‌شان تحت تاثیر علاقه‌ی افراطی به این تیم است. ماجرای نمایش، حول همین تعصب خانوادگی به منچستریونایتد می‌گذرد. نمایش، داستان و فضای ملموسی دارد و می‌تواند برای هر نوع تماشاگر جذاب و قابل‌فهم باشد. نمی‌خواهم زیاد درباره‌ی نمایش فنز، حرف بزنم که پیش از این هرچه لازم بوده درباره‌ی آن نوشته‌اند؛ فقط باید بگویم که فنز، یکی از بهترین تئاترهایی بود که در این سال‌ها دیده بودم و برای آن‌ها که موفق به‌دیدنش نشدند متاسفم!
در اجرای دیروز، هنرمندان زیادی حضور داشتند؛ از جمله مسعود کیمیایی و عزت‌الله انتظامی.
محمد رحمانیان بعد از اجرای نمایش هر دو را روی صحنه دعوت و به آن‌ها ادای احترام کرد. کیمیایی سخنی نگفت، اما عزت‌الله انتظامی به این جمله اکتفا کرد: "فقط یک جمله می‌گویم؛ تئاترهای امروز را که می‌بینم بر می‌گردم به عقب، زمانی که ما در لاله‌زار کار می‌کردیم... اوضاع چه‌قدر تغییر کرده است!"
نکته‌ی جالب دیگر اشک‌های ترانه علیدوستی بود که بعد از پایان آخرین اجرای نمایش و هنگام اهدای گل و هدیه به بازیگران و دست‌اندرکاران آن، گوشه‌ای ایستاده بود و آهسته اشک می‌ریخت!
به‌هرحال پرونده‌ی نمایش فنز هم بسته شد؛ انتشارات فرخ‌نگار وابسته به موسسه‌ی کارنامه نمایشنامه‌ی فنز را هم‌زمان با اجرای آن منتشر کرده بود و در سالن به معرض فروش گذاشته بود؛ فکر می‌کنم تا یکی، دو هفته‌ی دیگر، این کتاب به‌صورت عمومی هم پخش شود و آن‌ها که موفق به‌دیدن نمایش نشده‌اند، می‌توانند لااقل از خواندن نمایش‌نامه‌ی آن لذت ببرند!