« درباره‌ی رمان «دسته‌ی دلقک‌ها» نوشته‌ی «لویی فردینان سلین» | Main | تولد دوباره‌ی شهرزاد قصه‌گو: درباره‌ی بورخس و داستان‌های‌اش »

سوتی‌های صوتی!

در روزنامه‌نگاری مدرن «تلفن» ابزاری بسیار کارآمد و حیاتی‌ست که کاربردها و محسنات زیادی دارد. از جمله‌ی مهم‌ترین این کاربردها کسب خبر به صورت تلفنی و انتشار آن است که روزنامه‌نگار را از مراجعه‌ی حضوری و اتلاف هزینه و وقت معاف می‌کند. مثال می‌زنم؛ شما می‌خواهید به مناسبت نمایش‌گاه کتاب دو صفحه‌ی ویژه چاپ کنید و از خود ناشران درباره‌ی کتاب‌های خوبی که منتشر کرده‌اند و آن‌‌ها را به‌طور خاص به مخاطبان پیش‌نهاد می‌کنند، نظر بخواهید.

به جای این‌که ـ احمقانه! ـ شال و کلاه کنید و راه بیفتید توی ترافیک خیابان‌ها گوشی تلفن را برمی‌دارید و خیلی ساده‌تر به هدف‌تان می‌رسید. اما مشکل کار کجاست؟!

من مشکلی را که پیش می‌آید به‌طور اخص در حوزه‌ی کتاب و ادبیات مدنظر دارم. از آن‌جا که بارها و بارها در نشریات مختلف با آن مواجه شده‌ام، فکر کردم شاید دست‌کم روزی گذار بعضی از این روزنامه‌نویس‌های ِ «کم‌دقت» به این‌جا بیفتد و از این به بعد در این مورد حوصله‌ی بیش‌تری به خرج دهند. یا این‌که بعضی از آن‌ها که گذارشان این‌جا افتاده بعدها دستی هم درنوشتن در مطبوعات پیدا کنند و محض اعصاب ما هم که شده، به این مورد توجه داشته باشند!

«گوش» ابزاری‌ست که فقط می‌شنود، بدون این‌که شناخت و مطالعه‌ی خاصی در حوزه‌ی ادبیات یا زمینه‌های دیگر داشته باشد! این است که وقتی ما تلفن را برمی‌داریم و به ناشر یا نویسنده‌ی خاصی زنگ می‌زنیم و از او کسب خبر می‌کنیم، خیلی از اوقات اسامی خاصی را که با آن‌ها ناآشنا هستیم، درست و دقیق متوجه نمی‌شویم. حالا یا به علت تند حرف‌زدن طرف یا کم‌دقتی خودمان یا سخت‌بودن تلفظ آن عنوان خاص و چند دلیل دیگر ـ از جمله هم‌این «نفهم بودن» جناب گوش! ـ .

دو راه در پیش داریم: اول این‌که هر آن‌چه شنیده‌ایم روی کاغذ بیاوریم و بسپریم به چاپ و دوم این‌که محترمانه از طرف مورد مکالمه بابت متوجه نشدن املای درست نام کتاب یا نویسنده‌ای که او به آن اشاره کرده عذر بخواهیم و خواهش کنیم تلفظ و املای صحیح آن را به قول فرنگی‌ها «اسپل» یا خودمانی‌تر «هجی» کند.

متاسفانه برخلاف آن‌چه فکر می‌کنید کم نیستند کسانی که راه اول را که ساده‌تر است، انتخاب می‌کنند! نمونه‌اش بر و بچه‌های مجله‌ی «چل‌چراغ» که با اشتباهات این هفته‌شان در صفحات «باشگاه کتاب» باعث شدند من این یادداشت را بنویسم! البته اولین بار است که چون‌این اشتباهی مرتکب شده‌اند چون اصولن اولین بار است که به مناسبت نمایش‌گاه کتاب دو صفحه‌ی ویژه چاپ کرده‌اند و از خود ناشران درباره‌ی کتاب‌های خوبی که منتشر کرده‌اند و آن‌‌ها را به‌طور خاص به مخاطبان پیش‌نهاد می‌کنند، نظر خواسته‌اند! اما بالاخره هر یادداشتی «بهانه‌ای» می‌خواهد و «سوتی»های «چل‌چراغ» هم بهانه‌ی یادداشت من شد.

ببینید آن‌ها از پشت تلفن چه چیزهایی را چه شنیده‌اند و چه‌گونه نوشته و منتشر کرده‌اند:

ـ «محبوس شال»: منظورشان کتاب «مجوس شمال» نوشته‌ی «آیزایا برلین» و با ترجمه‌ی «رضا رضایی»ست. حالا بگذریم از سوتی دیگرشان که مترجم این کتاب را «عزت‌اللاه فولادوند» معرفی کرده‌اند. فولادوند کتاب دیگر این مجموعه یعنی «آزادی و خیانت به آزادی» را ترجمه کرده است.

ـ «والتر هینگ»: منظورشان «والتر هینتس» است که نشر ماهی اخیرن کتاب بسیار خوب او «داریوش و ایرانیان» را با ترجمه‌ی پرویز رجبی منتشر کرده است.

ـ «مهشید میرموعظی»: اشتباه نکنید، این خانم مترجم ناآشنایی نیست که از قضا اسم‌اش با خانم «مهشید میرمعزی» جناس «لفظ» دارد! (توضیح اضافه: جناس لفظ یا لفظی، جناسی‌ست که ارکان آن در تلفظ یکی و در کتابت متفاوت‌اند)؛ دوستان «چل‌چراغ» به خودشان زحمت نداده‌اند املای درست نام این مترجم را بپرسند.

ـ «ناتالی کساروت»، «طاهر نوگده» و «آنتونیو تابوگی» هم هم‌آن «ناتالی ساروت»، «طاهر نوکده» و «آنتونیو تابوکی» خودمان هستند که هر چند می‌توان به اشتباهات کوچکی که در نوشتن نام‌شان رخ داده، یک درجه‌ تخفیف داد اما در کنار سه اشتباه بالا ـ آن هم در یک مطلب نه چندان طولانی ـ گواه خوبی هستند بر بی‌دقتی و کم‌حوصله‌گی خبرنگار صفحه‌.

واقعن حیف است که زحمات‌مان را با بی‌دقتی‌های این‌چون‌اینی کم‌ارزش کنیم و در نظر مخاطب خبرنگاری جلوه کنیم که نه از سر عشق و علاقه که بدون مطالعه و شناخت و فقط از روی نیاز کار می‌کنیم. گاف‌هایی شبیه این‌ها «بی‌اعتمادی» مخاطب ما را در پی دارد... و تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!